VS pakt Iraanse BitBank aan om Bitcoin-betalingen

De zaak is onderdeel van een bredere Amerikaanse aanpak van Iraanse crypto-infrastructuur. Washington richt zich daarbij steeds vaker op exchanges en wallets die volgens de autoriteiten worden gebruikt om internationale sancties te omzeilen.

BitBank zou Bitcoin uit Straat van Hormuz verwerken

Centraal in de zaak staat de Hormuz Safe Marine Services Authority. Volgens het Amerikaanse Office of Foreign Assets Control (OFAC) gebruikte deze organisatie BitBank sinds juni om betalingen door te sturen naar de IRGC.

De betalingen houden verband met schepen die door de Straat van Hormuz varen. Dit is een belangrijke vaarroute tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman, waar een groot deel van de internationale oliehandel doorheen loopt.

De Amerikaanse autoriteiten stellen dat Hormuz Safe onderdeel is van een systeem waarbij schepen betalen voor maritieme verzekeringen om de zeestraat te passeren. Die verzekeringen zouden onder meer dekking bieden tegen inbeslagname door Iran zelf.

Volgens het ministerie speelde de Iraanse zakenman Babak Zanjani een belangrijke rol bij de financiële infrastructuur achter deze constructie. Via het netwerk zou voor honderden miljoenen dollars aan Bitcoin richting de IRGC zijn gegaan.

Ook bedrijf achter BitBank krijgt sancties

De Amerikaanse maatregelen raken niet alleen BitBank. Ook ontwikkelaar Pishtaz Simorgh Electronic Trade Company en drie personen die banden hebben met Zanjani kwamen op de sanctielijst.

OFAC voert Amerikaanse economische sancties uit. Zodra een bedrijf of persoon op een sanctielijst staat, mogen Amerikaanse personen en bedrijven daar doorgaans geen zaken meer mee doen. Bezittingen die onder Amerikaanse jurisdictie vallen, kunnen daarnaast worden geblokkeerd.

De maatregelen maken duidelijk dat het gebruik van Bitcoin geen garantie biedt om buiten het bereik van financiële toezichthouders te blijven. Bitcoin werkt zonder centrale bank, maar alle transacties staan wel op een openbare blockchain.

Een blockchain is een digitaal transactieregister. Bij Bitcoin kan iedereen de transactiestromen bekijken. De identiteit achter een wallet staat daar niet direct bij, maar gespecialiseerde analyse kan adressen soms koppelen aan exchanges, bedrijven of personen.

Iraanse BitBank staat los van Japanse bitbank

De naam BitBank kan voor verwarring zorgen. De Iraanse exchange heeft geen relatie met het Japanse bitbank, inc.

Het Japanse cryptoplatform bestaat sinds 2014 en opereert met een vergunning in Japan. SBI Holdings nam het bedrijf in juni over. De Iraanse BitBank waar de Amerikaanse sancties tegen zijn gericht, werd volgens de Amerikaanse autoriteiten in 2024 opgericht.

Het gaat dus om twee verschillende bedrijven.

VS richt zich vaker op Iraanse crypto-exchanges

BitBank is niet de eerste Iraanse crypto-exchange die te maken krijgt met Amerikaanse sancties. In augustus zette de VS ook Shelbit en Aban Tether op de sanctielijst. Volgens Washington hielpen deze platforms Iran bij het omzeilen van financiële beperkingen.

In juni volgden al maatregelen tegen vier andere crypto-exchanges, waaronder Nobitex, een van de grootste cryptoplatforms van Iran.

De Amerikaanse overheid liet in juli bovendien meer dan $130 miljoen aan USDT bevriezen in wallets die volgens de autoriteiten banden hadden met Iran.

USDT is een stablecoin van Tether. Een stablecoin is een cryptomunt waarvan de waarde gekoppeld is aan een andere valuta of bezitting. USDT probeert bijvoorbeeld een waarde van ongeveer één Amerikaanse dollar te behouden.

Crypto krijgt grotere rol bij financiële sancties

Iran heeft door internationale sancties beperkte toegang tot buitenlandse banken en valuta. Crypto kan een alternatieve betaalroute bieden omdat gebruikers Bitcoin rechtstreeks tussen wallets kunnen versturen zonder een traditionele internationale bankoverschrijving.

Dat maakt transacties echter niet automatisch onzichtbaar. Juist doordat Bitcoin een openbare blockchain gebruikt, blijft de transactiegeschiedenis beschikbaar. Zodra onderzoekers een wallet aan een organisatie of persoon kunnen koppelen, kunnen ze ook eerdere transacties onderzoeken.

Iran lijkt tegelijkertijd meer ruimte te zoeken voor digitale valuta bij internationale handel. De Iraanse centrale bank versoepelde onlangs bepaalde regels rond buitenlandse valuta. Daarmee wil het land bedrijven stimuleren om buitenlandse inkomsten terug naar Iran te halen, waarbij ook crypto een rol kan spelen.

Voor crypto-investeerders is vooral de groeiende rol van exchanges en stablecoins bij sanctiehandhaving relevant. Overheden richten zich niet meer uitsluitend op traditionele banken. Ook cryptoplatforms, walletadressen en andere digitale financiële diensten komen steeds vaker in beeld.

Conclusie

De Amerikaanse sancties tegen BitBank laten zien hoe crypto onderdeel is geworden van de financiële strijd rond Iran. Volgens de VS hielp de Iraanse exchange bij het verwerken van Bitcoin-betalingen uit een maritiem systeem rond de Straat van Hormuz en het doorsluizen van geld naar de IRGC.

Tegelijkertijd onderstreept de zaak dat Bitcoin geen onzichtbaar betaalmiddel is. Transacties verlopen zonder bank, maar blijven op de blockchain staan. Dat geeft toezichthouders nieuwe mogelijkheden om internationale geldstromen te volgen.

Veelgestelde vragen

Waarom heeft de VS BitBank gesanctioneerd?

Volgens het Amerikaanse ministerie van Financiën verwerkte BitBank Bitcoin-betalingen die verband hielden met scheepvaart door de Straat van Hormuz. Een deel van het geld zou naar de Iraanse Revolutionaire Garde zijn gegaan.

Is BitBank hetzelfde als het Japanse bitbank?

Nee. De gesanctioneerde BitBank is een Iraans bedrijf dat volgens de Amerikaanse autoriteiten in 2024 werd opgericht. Het Japanse bitbank, inc. is een afzonderlijke crypto-exchange die sinds 2014 actief is.

Zijn Bitcoin-transacties anoniem?

Niet volledig. Een Bitcoin-adres toont niet automatisch de naam van de eigenaar, maar alle transacties staan openbaar op de blockchain. Onderzoekers kunnen met blockchainanalyse proberen walletadressen aan personen, exchanges of organisaties te koppelen.