ASX-bestuurders mogelijk voor rechter na mislukt blockchainproject

De zaak draait om een ambitieus plan om belangrijke infrastructuur van de Australische aandelenmarkt te vernieuwen met blockchaintechnologie. ASX werkte jarenlang aan het project, maar stopte er uiteindelijk mee na technische problemen en meerdere vertragingen. Inmiddels heeft de beurs ook erkend dat zij beleggers verkeerd heeft geïnformeerd over de voortgang.

Aandeelhouder richt zich op voormalige ASX-bestuurders

Rosherville heeft ASX laten weten dat het toestemming wil vragen aan de Federal Court om namens de beurs een rechtszaak te beginnen. Daarvoor gebruikt de aandeelhouder een zogenoemde statutory derivative action.

Bij zo’n procedure begint een aandeelhouder namens een bedrijf een rechtszaak tegen bijvoorbeeld huidige of voormalige bestuurders. De rechtbank moet daar eerst toestemming voor geven. Rosherville kan de zaak dus niet automatisch starten.

Volgens ASX richt de mogelijke procedure zich niet tegen de beurs zelf. Het bedrijf heeft niet bekendgemaakt welke voormalige bestuurders of leidinggevenden Rosherville wil aanklagen. Ook is nog niet duidelijk welke concrete schendingen van hun bestuurstaken de aandeelhouder hen verwijt.

Blockchain moest CHESS vervangen

De oorsprong van de problemen ligt in 2016. ASX zocht toen naar een opvolger voor CHESS, het Clearing House Electronic Subregister System.

CHESS vormt een belangrijk onderdeel van de infrastructuur achter de Australische aandelenmarkt. Het systeem registreert onder meer eigendom en ondersteunt de afwikkeling van transacties nadat beleggers aandelen hebben gekocht of verkocht.

ASX koos voor distributed ledger technology, ontwikkeld in samenwerking met het Amerikaanse Digital Asset.

Distributed ledger technology, vaak afgekort tot DLT, is een digitaal administratiesysteem waarbij meerdere partijen dezelfde gegevens kunnen controleren en bijhouden. Blockchain is de bekendste toepassing van deze technologie.

ASX verwachtte destijds dat DLT processen efficiënter kon maken. De beurs wilde hiermee een van de eerste grote effectenbeurzen ter wereld worden die blockchainachtige technologie gebruikte voor belangrijke marktinfrastructuur.

Technische problemen stapelden zich op

Het nieuwe systeem kwam nooit van de grond. ASX stelde de geplande lancering meerdere keren uit terwijl de kosten opliepen.

In 2022 liet de beurs adviesbureau Accenture het project onderzoeken. Die analyse wees op grote problemen met het ontwerp en de technische uitvoering. Het systeem kon volgens de onderzoekers op belangrijke punten niet voldoen aan de eisen van de beurs.

ASX zette het project in november 2022 stil. In 2023 besloot de beurs vervolgens om blockchaintechnologie niet langer te gebruiken voor de vervanging van CHESS. Daarmee kwam een einde aan een project dat jarenlang als een belangrijk voorbeeld van institutionele blockchainadoptie gold.

ASX gaf beleggers een te positief beeld

Naast de technische problemen ontstond discussie over de communicatie van ASX richting de markt.

De Australian Securities and Investments Commission (ASIC) begon in augustus 2024 een rechtszaak tegen de beurs. Volgens de toezichthouder had ASX in februari 2022 zonder voldoende onderbouwing gemeld dat het CHESS-project goed verliep en op koers lag voor een lancering in april 2023.

ASX erkende in juni 2026 dat het de markt met deze communicatie had misleid.

De Federal Court legde de beurs op 3 juli een boete van 14,4 miljoen Australische dollar op. ASX moest daarnaast 2,1 miljoen Australische dollar bijdragen aan de juridische kosten van ASIC.

Met de stap van Rosherville verschuift de aandacht nu van het bedrijf naar de mensen die destijds verantwoordelijk waren voor het bestuur.

Waarom deze zaak interessant is voor cryptobeleggers

De mislukking bij ASX laat zien dat blockchainadoptie binnen de traditionele financiële sector niet alleen om technologie draait. Grote financiële instellingen moeten nieuwe systemen integreren in infrastructuur die dagelijks grote aantallen transacties verwerkt.

Daarbij gelden strenge eisen voor betrouwbaarheid, veiligheid en capaciteit. Ook bestuur, toezicht en communicatie spelen een belangrijke rol.

Voor de cryptomarkt is dat relevant omdat banken, vermogensbeheerders en beurzen steeds vaker experimenteren met blockchain en tokenisatie. Een succesvolle proef betekent niet automatisch dat dezelfde technologie geschikt is voor kritieke financiële infrastructuur.

De mogelijke rechtszaak kan bovendien duidelijker maken hoeveel verantwoordelijkheid bestuurders dragen wanneer een groot technologieproject mislukt en beleggers ondertussen een te positief beeld van de voortgang krijgen.

Conclusie

Het mislukte blockchainproject van ASX blijft juridische gevolgen hebben. Na de eerdere zaak van toezichthouder ASIC wil aandeelhouder Rosherville nu voormalige bestuurders en leidinggevenden ter verantwoording roepen.

Of die rechtszaak daadwerkelijk begint, staat nog niet vast. De Federal Court moet daar eerst toestemming voor geven. De zaak onderstreept wel dat blockchainprojecten binnen de traditionele financiële sector niet alleen op technische prestaties worden beoordeeld. Ook goed bestuur en transparante communicatie richting beleggers blijven essentieel.

Veelgestelde vragen

Waarom stopte ASX met zijn blockchainproject?

ASX liep tegen grote technische en organisatorische problemen aan bij de ontwikkeling van het nieuwe CHESS-systeem. Na een externe beoordeling zette de beurs het project in 2022 stil. In 2023 liet ASX het plan om blockchaintechnologie voor de vervanging te gebruiken definitief los.

Wat is CHESS?

CHESS staat voor Clearing House Electronic Subregister System. Het is belangrijke infrastructuur van de Australische aandelenmarkt en ondersteunt onder meer de registratie van eigendom en de afwikkeling van effectentransacties.

Zijn de voormalige ASX-bestuurders al aangeklaagd?

Nee. Rosherville wil toestemming van de Federal Court om namens ASX een procedure te beginnen. De rechtbank moet eerst bepalen of de zaak mag doorgaan. ASX heeft bovendien nog niet bekendgemaakt tegen welke voormalige functionarissen de mogelijke rechtszaak zich richt.