AI-bots jagen op cryptoscammers

De aanpak heeft twee doelen. De bots verspillen de tijd van criminelen en verzamelen tegelijkertijd informatie over hun werkwijze. Daarbij zoeken ze onder meer naar bankgegevens, betaalmethoden en cryptowalletadressen. Juist dat laatste maakt de technologie interessant voor de cryptosector.

Bijna 200.000 digitale slachtoffers

Apate begon met ongeveer 120 AI-personages. Inmiddels heeft het bedrijf ongeveer 197.000 verschillende profielen ontwikkeld.

Die personages verschillen in leeftijd, stem, accent en gedrag. Sommige bots reageren snel, terwijl andere juist twijfelen of extra vragen stellen. Ze maken ook natuurlijke denkgeluiden en korte pauzes tijdens telefoongesprekken.

Apate trainde de technologie met honderden uren aan echte gesprekken tussen fraudeurs en zogenoemde scam baiters. Dat zijn mensen die bewust met oplichters in gesprek blijven om hun tijd te verspillen en informatie te verzamelen.

De AI weet dus dat er een fraudeur aan de andere kant zit. Toch doet de bot alsof hij interesse heeft en mogelijk in de truc trapt.

Volgens oprichter Dali Kaafar werkt dat soms zo goed dat fraudeurs zichtbaar gefrustreerd raken. Apate houdt intern zelfs bij hoe vaak scammers tijdens gesprekken beginnen te vloeken.

Bots voeren honderdduizenden gesprekken per dag

Het grote voordeel van AI zit in de schaal. Een mens kan maar een beperkt aantal gesprekken tegelijk voeren. Software kan duizenden fraudeurs tegelijkertijd bezighouden.

Volgens Kaafar verwerkt Apate dagelijks honderdduizenden scamgesprekken via de telefoon. Daar komen grote aantallen gesprekken via andere communicatiekanalen bij. De bots worden bijvoorbeeld ingezet op WhatsApp en Telegram.

In de laatste zes weken van 2025 voerden de AI-personages ongeveer 600.000 gesprekken voor de Australische telecomprovider TPG.

Apate berekende dat fraudeurs hierdoor gezamenlijk meer dan 500 dagen aan tijd verloren. Het bedrijf schat dat daarmee ongeveer 13 miljoen dollar aan mogelijke schade werd voorkomen. Dat bedrag blijft een inschatting, omdat niet bekend is hoeveel geld de criminelen zonder de bots daadwerkelijk hadden buitgemaakt.

Een scamgesprek van 44 minuten leidde tot Apate

Het idee voor Apate ontstond in november 2021. Kaafar kreeg tijdens een familiepicknick in Sydney een frauduleus telefoontje en besloot niet direct op te hangen.

Hij deed 44 minuten lang alsof hij in het verhaal van de oplichter geloofde. Tijdens het gesprek merkte hij dat hij steeds meer informatie kreeg over de methode en tactieken van de fraudeur.

Kaafar werkte destijds als professor aan Macquarie University. Samen met onderzoekers op het gebied van AI en cybersecurity onderzocht hij vervolgens of technologie zulke gesprekken automatisch kon voeren.

Het project kreeg financiering van het Australische Office of National Intelligence. In 2023 groeide het initiatief uit tot Apate. Het bedrijf werkt inmiddels met grote banken in Australië en met financiële instellingen in onder meer het Verenigd Koninkrijk, Zuid-Afrika en Zuidoost-Azië.

Cryptowallets zijn belangrijke aanwijzingen

Voor de cryptomarkt draait de technologie niet alleen om het bezighouden van fraudeurs. De gesprekken kunnen ook informatie opleveren waarmee onderzoekers geldstromen volgen.

Apate werkt naar eigen zeggen samen met een grote speler op het gebied van blockchainanalyse. Het bedrijf maakt niet bekend om welke partij het gaat.

Blockchainanalyse betekent dat onderzoekers transacties op openbare blockchains onderzoeken. Omdat transacties van bijvoorbeeld Bitcoin en Ethereum openbaar zijn, kunnen gespecialiseerde bedrijven volgen hoe crypto tussen walletadressen beweegt.

De bots van Apate proberen daarom tijdens scamgesprekken walletadressen van criminelen te achterhalen. Volgens Kaafar leveren de gesprekken honderden tot duizenden nieuwe adressen op.

Dat kan belangrijk zijn wanneer onderzoekers een wallet ontdekken voordat slachtoffers er geld naartoe sturen. Banken, exchanges en blockchainanalysebedrijven kunnen verdachte adressen vervolgens nauwlettender volgen.

Fraudeurs gebruiken ook stablecoins

De verzamelde informatie geeft daarnaast inzicht in de financiële infrastructuur achter online fraude.

In juli ontdekten bots van Apate bijvoorbeeld een marktplaats waar tussenpersonen geverifieerde bankrekeningen in India probeerden te regelen. De aanbieders beloofden commissies tot 5% over geld dat via deze accounts werd verwerkt. Volgens Apate betaalden zij die vergoedingen in USDT.

USDT is een stablecoin van Tether. Een stablecoin is een cryptomunt die probeert een stabiele waarde te behouden. USDT volgt bijvoorbeeld de Amerikaanse dollar en is daardoor bedoeld om ongeveer 1 dollar waard te blijven.

Stablecoins maken snelle internationale transacties mogelijk en spelen een belangrijke rol binnen de cryptomarkt. Dezelfde eigenschappen kunnen echter ook aantrekkelijk zijn voor criminelen die geld snel tussen verschillende accounts en landen proberen te verplaatsen.

Fraudeurs zetten zelf steeds vaker AI in

De strijd wordt ingewikkelder doordat criminelen dezelfde technologie gebruiken.

Onderzoek van Apate wijst erop dat AI inmiddels voorkomt in ongeveer 20% tot 30% van frauduleuze tekstgesprekken. Daardoor kan een situatie ontstaan waarin een scammer met een AI-bot werkt, terwijl aan de andere kant eveneens een AI-systeem zit.

Volgens Kaafar hoeft dat niet automatisch gunstig te zijn voor criminelen. Een fraudebot moet zijn doelwit overtuigen om iets te doen, zoals geld overmaken of gegevens delen. De verdedigende bot hoeft alleen het gesprek gaande te houden en informatie te verzamelen.

Apate stelt dat de verdediger hierdoor een strategisch voordeel kan krijgen. Hoe langer een fraudebot probeert zijn gesprekspartner te overtuigen, hoe meer informatie het systeem mogelijk prijsgeeft over betaalmethoden, wallets en de gebruikte tactieken.

Wat betekent dit voor crypto-investeerders?

Voor crypto-investeerders verandert deze technologie niet direct hoe zij hun wallet moeten beveiligen. Het laat wel zien dat fraudebestrijding steeds meer richting vroegtijdige detectie verschuift.

Een walletadres blokkeren nadat slachtoffers hun crypto hebben verstuurd, komt vaak te laat. Interessanter is het wanneer onderzoekers een verdacht adres herkennen voordat grote geldstromen ontstaan.

AI kan daarbij helpen door op grote schaal gesprekken te voeren die mensen onmogelijk allemaal zelf kunnen afhandelen. De informatie uit die gesprekken kan vervolgens gecombineerd worden met blockchainanalyse om netwerken achter cryptofraude sneller in kaart te brengen.

Conclusie

Apate laat zien hoe AI tegen cryptofraude op een andere manier kan worden ingezet. Bijna 200.000 digitale personages houden fraudeurs bezig en proberen tegelijkertijd informatie over hun netwerken te verzamelen.

Voor de cryptosector zijn vooral de ontdekte walletadressen en betaalmethoden relevant. Nu criminelen zelf steeds vaker AI gebruiken, ontstaat bovendien een nieuwe strijd waarin software niet alleen slachtoffers probeert te misleiden, maar ook actief op zoek gaat naar de fraudeurs erachter.

Veelgestelde vragen

Wat doet Apate?

Apate ontwikkelt AI-personages die zich voordoen als potentiële slachtoffers van online fraude. De bots houden oplichters bezig en verzamelen tijdens gesprekken informatie over hun methoden, accounts en cryptowallets.

Hoe kan AI helpen tegen cryptofraude?

AI-bots kunnen tijdens gesprekken verdachte walletadressen en betaalmethoden achterhalen. Onderzoekers kunnen die informatie combineren met blockchainanalyse om transacties te volgen en mogelijke fraudenetwerken te identificeren.

Gebruiken cryptoscammers zelf ook AI?

Ja. Volgens onderzoek van Apate speelt AI inmiddels een rol in ongeveer 20% tot 30% van frauduleuze tekstgesprekken. Criminelen kunnen AI onder meer gebruiken om op grotere schaal berichten te versturen en gesprekken met potentiële slachtoffers te voeren.